27 November 2009

Ang Pamanang Kastila sa Wika at Kulturang Pilipino

Bunga ng mahigit na 300 taong pananakop ng bansang Espanya sa Pilipinas, nagkaroon ng malalim at malawakang impluwensiya ang bansang Espanya sa wika at kultura ng Pilipinas. Ang mga impluwensiyang ito ang siyang tinutukoy ng katawagang pamanang Kastila sa wika at kulturang Pilipino.

Spanish Legacy on the Filipino Language and Culture

Pangalang Kastila at Relihiyon

Karamihan sa personal na pangalan ng mga Pilipino ay Kastila dahil maraming taon na ang nakararaan, ang mga mananakop na Kastila ay nagpasya na lahat ng naninirahan sa Pilipinas ay pangalanan gamit ang mga pangalang Kastila. And pamanang ito ay inaasahang magtatagal dahil magiging mahirap palitan ang pangalan ng mga tao. Mabubura lamang ito kung ang pangalan ng mga bagong anak na bata ay papalitan ng mga pangalang Tagalog. Pag namatay na ang mga taong nabigyan ng pangalang Kastila, magkakaroon na ang mga Pilipino ng kanilang sarili at kakaibang pangalang Tagalog.

Karamihan sa mga Pilipino ngayon ay may relihiyong Katolika Romano dahil sa pananakop ng ma Kastila sa Pilipinas. Ang pagdaraos ng mga piyesta o pagdiriwang sa mga bayan ay maiuugnay sa mga kasiyahang nagpupugay sa araw ng mga santo sa paniniwalang Katoliko. Karamihan sa mga Pilipino ngayon ay tumutupad pa rin sa mga katungkulang pangrelihiyon na iniuutos ng Simbahang Katoliko. Ang lokal na pamunuan ng Simbahang Katoliko ay nagkaroon ng malakas na impluwensiya sa buhay pampulitika sa Pilipinas. Naging isa din itong malaking manlalaro sa sistema ng pagtuturo sa Pilipinas dahil ang mga maiimpluwensiya at iginagalang na pamantasan sa bansa ay pinatatakbo ng mga organisasyong Katoliko.

Ang pangalang Kastila ng ilan sa mga lokalidad kasama na ang mga pagalan ng lansangan ay nanatili kahit na maraming panukalang batas na naglalayong palitan ang mga pangalang ito. Ang ganitong kalagayan ay pinaniniwalaang magtatagal at hindi inaasahang magbago sa hinaharap. Ang mga pangalang Kastila ay inaasahang mananatili sa kadahilanang ang mga bagong pangalan na ipinapanukala para sa mga lansangan at lokalidad ay pangalan ng mga taong nakapagbigay ng malaking kontribusyon sa pamayanan, ngunit sa kasawiang palad ang kanilang pangalan ay Kastila din.



Mga Salitang Galing sa Kastila at iba pang Estilong Panglengwahe

Maraming salitang Tagalog ang naggaling sa kanilang katumbas na salita sa Kastila. Subalit ang mga salita ay napalitan ang pagkabaybay ayon sa mga tunog pang ponetiko ng alpabetong Tagalog. Ang mga Tagalog na salitang silya at bintana ay nanggaling sa mga salitang Kastila na silla at ventana. Ang mga salitang Tagalog na kutsara, tinidor at kutsilyo ay kumatawan sa pagkabaybay na Tagalog sa mga salitang Kastilang cuchara, tenedor at cuchillo. At ito ay totoo rin sa nga Tagalog na salitang pahina at biyahe na mga pamamaraang Tagalog sa pagbabaybay lamang ng mga salitang Kastilang pagina at viaje.

Ang paggamit ng panglalaki at pambabaeng panturo sa Tagalog ay sa kadalasang ginagawa sa mga salitang tumutukoy sa mga trabaho. Sa Tagalog, ang isang babaeng manggagamot ay tinatawag na doktora at ang babaeng titser ay tinatawag na maestra. Ang impluwensiyang ito ay naipasa din sa mga larangan ng pagaaral gaya halimbawa ng pagaaral sa batas na tinatawag na abogasya at ang pagaaral sa panggagamot na medisina. Subalit karamihan sa mga katawagang ginagamit sa mga paaralan ay napalitan na ng mga Ingles na katawagan katulad ng sa batas, pagtuturo at medisina.

Bagaman sa ngayon ang mga Pilipino ay nasanay na sa pagsasabi ng oras sa Ingles, dati-rati ang mga Pilipino ay nagsasabi ng oras sa wikang Kastila. Subalit may maliit na pagkakaiba kung paano talaga ipinahahayag ang oras. Sa Kastila pag gusto mong sabihin na 3:45 ng hapon, sasabihin mo ay son las cuatro menos cuarto. Pero ang sasabihin ng mga Pilipino ay menos cuarto para a las cuatro.

Madaming salitang Tagalog ay nagtatapos sa ado o ada gaya halimbawa ng salitang Tagalog na sarado na ang ibig sabihin sa Ingles ay closed. Ang salitang sarado ay lokalisasyon ng salitang Kastilang cerrado at may katulad na pinanggalingan ng kahulugan. Ang Tagalog na salitang kalsada na ang kahulugan sa Ingles ay street at maaaring nanggaling sa salitang Kastilang calesa na tumutukoy sa isang sasakyan. Ang salitang Tagalog na sigurado na and ibig sabihin sa Ingles ay sure ay posibleng nanggaling sa salitang Kastilang segurador na ang ibig sabihin sa Ingles ay bondsman.

Ang paggamit ng Kastilang titik na may markang n sa wikang Tagalog ay isa sa mga matatag na pamana ng pananakop ng mga Kastila sa Pilipinas. Buhay pa rin ito dahil ang titik na n na may marka ay nagamit na sa mga pangalan ng maraming Pilipino. Kaya, hindi natin ito pwedeng itapon. Ang Kastilang titik na n na may marka ay ginagamit sa Tagalog upang alamin kung saan ang isang tao ay nagbuhat. Kaya kung ikaw ay mula sa Maynila, pwede mong sabihin na ikaw ay Manile┼ło o Manile┼ła.

This essay is just one of the numerous lessons on learning the Tagalog language that you can take at my Learn More Tagalog web site which you can find at: http://sites.google.com/site/learnmoretagalog/.

Those who are visually impaired may listen to the audio of the Spanish Legacy on the Filipino Language and Culture at: http://www.esnips.com/doc/edfac6a5-359a-493e-a481-1ddbe5e007e6/tagalog-spanish-legacy.