23 February 2017

Isang Halimbawa ng Sulating Naglalahad sa Wikang Pilipino

An Example of a Demonstrative Write-Up in Filipino Language

The following write-up talks about the basic components of personal finance. It intends to introduce the reader to the different aspects of personal finance and encourage her to apply its principles in her daily life. The article shows personal finance as a useful and essential life skill that can drive a person to an orderly and abundant life.

Mga Batayang Bahagi ng Personal na Pananalapi

Ang personal na pananalipi ay isang larangan ng pag-aaral na kinapapalooban ng mga prinsipyo, pamamaraan, kagamitan, at kaalamang ginagamit ng isang tao o pamilya upang pangasiwaan ang kanilang mga usaping pangpinansiyal. Ang karunungang makakamit sa pag-aaral ng personal na pananalapi ay lubhang kapaki-pakinabang upang makapagtamasa ng masaganang kabuhayan. Sa pamamagitan ng ibat-ibang kaalaman at pamamaraan ay naiiwasan at napapamahalaan ang mga hamong pangpinansiyal na kinakaharap ng isang tao o pamilya. Malawak at malalim ang mga paksang napapaloob sa personal na pananalapi at ang sulating ito ay naglalayon lamang na ipakilala ang mga batayang bahagi na bumubuo sa larangang ito.

Bata pa tayo ay tinuturuan na tayo ng ating mga magulang ng mga batayang kasanayan upang tayo ay maging kapaki-pakinabang na miyembro ng pamayanan. Tayo ay kanilang ipinapasok sa paaralan upang matuto ng kaalaman na kakailanganin natin sa paghahanap ng kabuhayan. Pinapayuhan nila tayo kung anong kurso ang dapat pag-aralan base sa pagtataya kung anong hanap-buhay ang magiging kapaki-pakinabang pag tayo ay malaki na. Ang pagkukunan ng kakayahang pinansiyal ay isang mahalagang bahagi ng personal na pananalalpi.

Dapat nating malaman ang ating kasalukuyang kalagayang pangpinansiyal at dapat din nating tukuyin kung sa anong katayuang pinansiyal ang nais nating marating sa nalalapit at sa dako pa roon na panahon. Kinakailangang matukoy kung ano ang dapat mangyari sa ating pananalapi sa isang takdang panahon. Kaakibat nito ay kung ano ang ating mga plano ng pagkilos upang matupad ang ating hinahangad na katayuang pinansiyal. Maraming mahahalagang bagay ang dapat pagtuunan ng pansin sa pagpaplano tulad ng kasalukuyang kalagayan ng ekonomiya, posibleng pagkukunan ng dagdag na kakayahan, kasalukuyan at inaasahang gastusin, at iba pa.

Isa pa sa mahahalagang bahagi ng personal na pananalapi ang tungkol sa pagiimpok upang matugunan ang mga di inaasahang pangangailangan sa hinaharap. Ang buhay natin sa mundo ay kinapapalooban ng ibat-ibang hamon at kinakailangan nating maglaan ng salapi sa mga di inaasahang kaganapan tulad ng pagkakasakit o pagkawala ng kabuhayan. Ang bawat isa sa pamilya ay dapat magambag ng kani-kanilang pamamaraan upang makatipid at makamit ang tinatayang ipon sa takdang panahon.



Hindi natin maiiwasan ang manghiram ng pera sa ating pamumuhay sa makabagong panahon. Marami at masalimuot ang mga isyung kinakaharap sa pangungutang ng pera ang dapat isaalang-alang upang makamit ang karapat-dapat na tuntunin ng pagbabayad. Pwede tayong sumangguni sa mga kakilala o kamag-anak na may kaalaman sa pananalapi upang makamit ang isang makatwiran at makatarungang pagbabayad ng utang. Mahalaga na humingi ng maraming alok ng pagpapautang at piliin ang pinaka-naangkop sa kasalukuyan at hinaharap na kalagayan.

Hindi natin maiiwasan ang pagbili ng kagamitan at tirahan sa ating pamumuhay sa mundong ibabaw. Isang isyu dito halimbawa ang mangupahan o bumili ng sariling tahanan. Kung bibili naman ng mamahaling kagamitan, dapat nating isaalang-alang ang tunay na gastos sa pagbili nito. Halimbawa na lamang na kung bibili ng sasakyan, dapat nating mapagtanto na may kaukulang gastusin sa paggamit at pagpapagawa nito kung ito ay masira. Kaagapay din ang pagpili ng naangkop na tuntunin ng pagbabayad kung ang gamit ay bibilhin sa pamamagitan ng pangungutang.

Ang buhay sa mundong ibabaw ay walang katiyakan. Palaging nariyan ang pangamba na tayo ay maging biktima ng pangyayaring di inaasahan tulad ng krimen, pagkakasakit, masunugan, aksidente, at iba pang kalamidad. Makatutulong sa mga ganitong kaganapan kung tayo ay may paseguro sa maraming banta ng tao at kalikasan. Dapat nating tukuyin kung anu-ano ang mga banta sa ating kaligtasan at kumuha ng kaukulang paseguro laban dito. Kakailanganin din ang masusing pagusisa sa mga alok na pasuguro upang mapili ang pinaka-akmang panukala sa ating katayuan.

Isa sa mga prinsipyo ng personal na pananalapi na ang naipong pera ay dapat kumita din. Dito na pumapasok ang pangangailan na tayo ay mamuhunan. Ito ang paraan ng paglalagak ng pera sa napiling anyo ng pamumuhunan upang ito ay kumita sa paglakad ng panahon. May ibat-ibang anyo ang pamumuhunan ngunit lahat ay sumusunod sa batayang modelo: tayo ay nagpapautang sa malalaking institusyon kapalit ng interes na kikitain ng pera natin habang nakalagak sa mga kumpanyang ito.

Hindi habang-buhay na tayo ay magtatrabaho o magnenegosyo. Sa takdang panahon tayo ay dapat magretiro. Kasama sa pagpaplano sa pangpersonal na pananalapi ang paglalaan ng pera sa mga huling taon ng ating buhay. Dapat nating tukuyin habang tayo ay bata pa kung gaano kalaki ang dapat nating ipunin upang tayo ay magkaroon ng perang gastusin sa ating katandaan. May ibat-ibang uri ng planong pangpensiyon na pwede nating pagpilian. Ang iba rito ay may kaakibat na ring paneneguro laban sa mga di inaasahang kaganapan.

Tayong lahat ay napipintong dumating sa ating huling hantungan. Sa ating pagpanaw ay mainam lamang na tayo ay humayo nang matiwasay at maiwasan ang pag-aaway ng ating pamilya at kamag-anak. Dapat nating tukuyin habang tayo ay malakas pa at matino ang pag-iisip kung ano ang gagawin sa ating maiiwan na yaman kapag tayo ay patay na. Ito ay mahalaga ngunit madalas makaligtaang bahagi ng pangpersonal na pananalapi. Mapapansin na ang personal na pananalapi ay kaagapay natin mula sa ating kabataan hanggang sa ating pagtanda at natatapos sa ating kamatayan.

Basahin ang isang halimbawa ng sulating nanghihimok sa wikang Pilipino sa: http://hinagapnikaure.blogspot.com/2017/02/halimbawa-ng-sulating-nanghihimok-sa.htmll.

Read my other article showing an example of a formal write-up in Filipino language at: http://hinagapnikaure.blogspot.com/2017/02/lumikha-at-gumamit-ng-sariling-musa.html.

Read my other article showing an example of an essay written in Tagalog that suggests a proposal about the Filipino language at: http://hinagapnikaure.blogspot.com/2017/03/halimbawa-ng-sanaysay-na-nagmumungkahi.html.

Read my other article showing an example of an essay on education written in Filipino language at: http://hinagapnikaure.blogspot.com/2017/02/halimbawa-ng-sanaysay-tungkol-sa.html.